·         new urbanism

  نوشهرگرايي ايجاد و ترميم جوامعي با ويژگي هاي گوناگوني ، قابليت پياده روي ، فشردگي ، تحرك و داراي كاربري مختلط تركيب شده از همان اجزاي توسعه مرسوم و شناخته شده اما جمع شده در يك سبك با اختلاط بيشتر را به شكل جوامع كامل ترويج وتقويت مي كند. اين اجزا عبارتند از مسكن، محل كار، مراكز خريد، مكان هاي تفريحي، مدارس، پاركها و تسهيلات ضروري براي زندگي روزانه ساكنان با مسير پياده مناسب براي هركدام . نوشهرگرايي استفاده بيشتر از قطارها وlightrail را به جاي جاده ها و بزرگراههاي پيشنهاد مي كند. زندگي شهري در حال تبديل شدن به بخشي جديد و روشي مدرن براي زندگي مردم در سنين مختلف است . اخيرا بالغ بر 500 پرو‍ژه نوشهرگرايي طراحي شده و يا در دست تهيه تنها در ايالت متحده است كه نيمي از آنها در بخش مركزي شهرهاست.

نوشهرگرايي مهم ترين جنبش طرح ريزي در قرن اخير است. اين جنبش عبارت است از خلق يك زندگي بهتر براي آينده همه ما . يك حركت بين المللي براي اصلاح طراحي محيط انسان ساخت و ارتقاي كيفيت زندگي ما و معيارهاي زندگي بوسيله ايجاد مكاني بهتر براي زندگي.

نوشهرگرايي عبارتست از تجديد حيات هنر گمشده خلق مكان كه ضرورتا يك نظم دهي دوباره به محيط انسان ساخت براي تبديل شدن به شهرهاي بزرگ، كوچك، روستاها و واحدهاي همسايگي نيازمند است همان راهي كه جوامع گذشته براي قرنها در سرتاسر جهان از آن استفاده كرده اند. نوشهرگرايي شامل نثبيت و دروني كردن توسعه در شهرها به همان نسبتي است كه براي ايجاد يك شهر كوچك فشرده و يا روستا مورد نظر است.

·         The principles of the  new urbanism  اصول نوشهر گرايي                                                                           

1.  قابليت پياده روي "walkability"

-       بيشتر خدمات با مسير پياده اي با زمان 10 دقيقه بين خانه و محل كار

-       طراحي خيابان ها براي مسير پياده اي دوستانه ( ساختمان ها در مجاورت خيابان ، ايوان ها، پنچره ها و درها. خيابان هاي تشخص يافته با رديف درختان. پاركينگ حاشيه اي و قطعات پاركينگ پنهان. گاراژها در خيابان هاي پشتي ، پهناي كم خيابان و خيابان هايي با محدوديت سرعت اتومبيل).

-       خيابان هاي براي پياده با آزادي عبور سواره در موارد ويژه

2.  ارتباط " connectivity"

-       شبكه خيابان هاي متصل به هم بطوريكه ترافيك را پخش كرده و پياده روي را آسان سازد.

-       سلسله مراتبي از خيابان هاي كم پهنا، بلوارها و كوچه ها

-       شبكه از پياده راه ها باكيفيت بالا و قلمروهاي عمومي كه باعث لذت بخشي به پياده روي مي شود.

3.  اختلاط كاربري و گوناگوني "mixed-use & diversity"

-       تركيبي از فروشگاه ها ،‌ادارات، آپارتمان هاي مسكوني و خانه ها در محدوده همراه با تركيب هاي متفاوتي از واحدهاي همسايگي ،‌بلوك ها و ساختمان

-       گونه هاي مختلف مردم از سنين متفاوت ، گروهها ، فرهنگ ها و نژادها به همراه بناها

4.گوناگوني مسكن "mixed-used"

-طيفي از گونه ها ، مساحت ها و قيمت هاي مختلف در يك محدوده هم جواري

5. كيفيت معماري و طراحي شهري"quality architecture & urban design"

-تاكيد بر زيبايي ،ظرافت ، آسايش انساني و خلق حس تعلق به مكان . مكان هاي ويژه از امكانات شهري و محل هايي براي اجتماع . معماري با مقياس انساني و محصوريت زيبا كه روح انساني را پرورش مي دهد.

6. ساختار واحدهاي همسايگي سنتي"traditional neighborhood structure"

-مراكز و محدوده هاي قابل تشخيص

-فضاهاي عمومي در مركز

- اهميت كيفيت فضاهاي عمومي، فضاهاي بازعمومي طراحي شده به عنوان هنر شهري

-شامل طيفي از استفاده ها و تراكم ها با 10 دقيقه مسير پياده

-برنامه ريزي برش عرضي"transect planning" : بالاترين تراكم در مركز شهر ، بطوريكه به طرف مرزها كمتر شود. برش عرضي عبارتست از نظامي از تجزيه و تحليل كه تقويت عناصر دوتايي را به تصوير مي كشد.  خلق يك رشته از سكونتگاه هاي طبيعي ويژه و يا اقامتگاه هايي با زندگي شهري. روش برش عرضي روش شناسي محيط  براي ارزيابي سكونتگاهها به همراه روش شناسي منطقه بندي اراضي را براي طراحي جوامع در كنار هم قرار مي دهد. مرز مشخص ميان محيط طبيعي ومحيط انسان ساخت محو مي شود. اين روش باعث توانايي محيط شناسان براي ارزيابي طراحي در سكونتگاه هاي انساني و شهرسازان براي حمايت از قابليت زيست در طبيعت  مي شود. اين سلسله مراتب روش برش عرضي براي هر بخش گونه اي از خيابان ها و ساختمان ها اختصاص مي دهد كه در طول اين زنجيره قرار مي گيرند.

7. تراكم افزايشي"hncreased density"

-ساختمان ها ،‌اقامتگاهها،‌ فروشگاهها و خدمات بيشتر جمع شده در كنارهم براي تسهيل پياده روي ،‌ براي امكان استفاده كارآمد از خدمات و منابع، براي خلق يك مكان با آسايش و لذت بيشتر براي زندگي.

8. حمل و نقل هوشمند"smart transportation"‌

-شبكه اي از شهرهاي بزرگ، كوچك و واحدهاي همسايگي كه با قطارهايي با كيفيت بالا به يكديگر متصل هستند.

-طراحي دوستانه پياده كه يك استفاده بيشتر از دوچرخه ها،rollerbladeها ،scooterها و پياده به عنوان حمل و نقل روزانه را تقويت مي كند.

9.پايداري"sustainability"

-تاثير كمتر توسعه و عمليات آن بر محيط

-استفاده كمتر از سوخت هاي تجديد ناپذير

-توليد محلي بيشتر

-پياده روي بيشتر و رانندگي كمتر

10.كيفيت زندگي"quality of life"

گردهم آوردن تمام موارد ذكر شده براي بالابردن كيفيت زندگي با ارزش هاي مناسب زندگي و خلق مكان هايي كه روح انسان را غني مي سازند، بالا مي برند و الهام مي بخشند.

·         Benefits of new urbanism

فوايد نوشهرگرايي

كيفيت بالاي زندگي، مكان بهتر براي زندگي، كار،‌ تفريح ، ارزش هاي پايدارتر دارايي ها . تجمع كمتر ترافيك و رانندگي كمتر،‌ سبك زندگي سالم تر به همراه پياده روي بيشتر و فشارو اضطراب كمتر، مجاروت نزديك به خيابان هاي اصلي خرده فروشي و خدمات، مجاورت نزديك با مسيرهاي دوچرخه، پارك ها و طبيعت. گروههاي دوستانه پياده فرصت هاي بيشتري براي شناختن يكديگر در واحدهاي همسايگي و شهرهاي كوچك در اختيار مي گذارد كه نتيجه آن روابط عميق تر ميان مردم است ، يك شهر دوستانه تر. آزادي و استقلال بيشتر براي كودكان و سالخوردگان، و جامعه فقيرتر توانايي بيشتري براي يافتن شغل خواهند داشت. تفريح و خدمات بدون نياز به خودرو و كسانيكه آنها را برانند. صرفه جويي مناسبي براي ساكنان و هيئت مديره مدرسه براي كاهش هزينه هاي اتوبوس هاي مدرسه است كه با امكان پياده روي و استفاده دوچرخه بوسيله كودكان در مدارس واحدهاي همسايگي محقق مي شود. گوناگوني بيشتر و ابعاد كوچكتر ،‌فروشگاه ها و خدمات تخصصي تر با مالكيت محلي كسانيكه عضوي از جامعه هستند. ذخيره بيشتر با رانندگي كمتر، خودروي شخصي كمتر، ناهماهنگي كمتر، تجمع غيرمنظم و پراكنده براي غلبه بر روزانگي. حس تعلق نسبت به مكان و هويت جامعه با معماري هاي شاخص بيشتر. فضاهاي باز بيشتر براي لذت بردن كه هم چنين فضاهاي عمومي را ماندگارتر مي سازند. استفاده كارآمدتر از درآمد ماليات كه هزينه كمتر در گسترش خدمات و راه ها آن را امكان پذير مي سازد.

·         Benefits of businesses

فوايد نوشهرگرايي در تجارت

به دليل ترافيك پياده بيشتر و مردمي كه هزينه كمتري براي ماشين و سوخت آن مي پردازند، فروش افزايش مي يابد. به دليل هزينه كمتر در تبليغات و تابلوها و نشانه هاي كوچكتر، سود بيشتري به دست مي آيد. سبك زندگي بهتر از طريق زندگي برروي طبقات بالاي واحدهاي تجاري_ساختمان هاي مختلط_كه دغدغه كاري و هزينه رفت و برگشت به محل كار را كاهش مي دهد. به دليل مجاورت نزديك تر و همكاري و مشاركت بيشتر با ديگر واحدهاي تجارت هاي محلي ، مقياس هاي مختلف اقتصادي در بازار به وجود مي آيد. فضاهاي كوچك تر ، نهفتگي تجارت هاي كوچك محلي را تقويت مي كند(به آنها فرصت فعاليت مي دهد). فضاي كوچك تر و قطعات پاركينگ كمتر منجر به اجاره كمتر مي شود. به دليل پياده روي بيشتر و نزديك بودن به رستوران هاي سالم تر ، سبك زندگي سالم تر مي شود. گروههاي اجتماعي محلي به وجود مي آيند كه در مسائل جامعه خود را درگير مي سازند

·         Benefits of developers

فوايد نوشهر گرايي براي توسعه دهندگان

به دليل تراكم بيشتر ناشي از اختلاط كاربري آنهم به سبب قابليت اجاره كردن قطعات به وسيله گروههاي مختلف اقتصادي در فوت مربع،‌ پتانسيل درآمدي افزايش مي يابد. به دليل ارزش هاي بيشتر در دارايي و طيف متنوع تري از قيمت هاي فروش، فروش نيز افزايش مي يابد. در جوامعي كه با رشد هوشمند تطبيق داده شده  اند به علت مشاركت بيشتر در استفاده از فضاها در طول روز و شب،‌ توافق عمومي سريع تر به دست مي آيد كه نتيجه آن صرفه جويي هزينه/زمان خواهد بود. صرفه جويي در هزينه در تسهيلات پاركينگ در جزئيات اختلاط كاربري به دليل استفاده بيشتر از فضا در طول روز و شب كه خود به مرور منجر به كمتر شدن نياز به فراهم آوردن پاركينگ مي شود. نياز كمتر به تسهيلات پاركينگ به دليل تركيب سكونت و استفاده از خدمات،‌همراه با مسير پياده از هركدام. اثر كمتر بر ترافيك/ جاده كه خود منجر به تاثير كمتر بر اجاره مي شود. هزينه كمتر خدمات به دليل اصل فشردگي در طراحي نوشهرگرايي پذيرش و مقبوليت بيشتري در نزد عموم به دست مي آورد. فروش يكجاي بيشتر به علت پذيرش خريداران  كه نيز خود به دليل ميزان توليد بيشتر در نتيجه شراكت گسترده تر است.

·         Benefits of municipalities

فوايد نوشهر گرايي براي شهرداري ها

پايداري ارزش پايه ماليات. سرمايه گذاري كمتر در زير ساخت ها و تسهيلات در هر مركز از هر نوع توسعه حومه اي كه به علت اصل فشردگي  و تراكم بالادر طرح ها به دست مي آيد. به دليل تجمع بناها در بخشي كوچك پايه ماليات افزايش مي يابد. نيز قابليت پياده روي منجر به تجمع ترافيك كمتر مي شود. حضور مداوم مردم در طول روز وشب عاملي موثر در كاهش جرايم و انرژي براي كنترل نظم منطقه تحت پوشش شهرداري مي شود. مقاومت كمتر مردم و ساكنان در مقابل جامعه. هم پوشاني بهتر تصوير جامعه و احساس تعلق به مكان. انگيزه كمتر براي پراكندگي و پخشايش زمانيكه هسته شهري مركز رغبت آميز و خوش آيند است. سهولت ايجاد راه هاي جديد در مناطقي كه وجود ندارند و هم چنين بهبود آن در موقعيت هاي موجود. مشاركت شهري بيشتر گروههاي مختلف اجتماعي كه منجر به اداره بهتر شهر مي شود.

·         Ways of implement new urbanism

     راه هاي انجام نوشهر گرايي

تاثيرگذارترين راه براي رسيدن به نوشهرگرايي تهيه طرح براي آن و تبديل آن به كدهاي منطقه بندي كاربري و توسعه است. اين عمل    توسعه هاي بعدي را در جهت نوشهرگرايي هدايت مي كند. نوشهرگرايي بهترين طرح براي همه لايه ها و سطوح توسعه است:

1/تك ساختمان ها 2/ گروههاي ساختماني 3/بلوك هيا شهري 4/واحدهاي همسايگي 5/شبكه واحدهاي همسايگي 6/شهرهاي كوچك 7/شهرهاي بزرگ 8/مناطق

به طورفزاينده اي تكنيك هاي برنامه ريزي منطقه براي كنترل و شكل دهي به رشد به سوي فشردگي ، تراكم بالا، اختلاط كاربري در واحدهاي همسايگي ، روستاها و شهرهاي كوچك و بزرگ است. در طراحي سيستم جديد حمل و نقل (به جاي جاده هاي بيشتر) زماني بهترين نتيجه به دست مي دهد كه هماهنگ با برنامه ريزي منطقه اي زمين صورت گيرد، كه به عنوان توسعه حمل و نقل جهت داده شده شناخته مي شود (TOD). در همين زمان تجديد حيات بخش هاي شهري توسعه دروني را به سوي بازگشت به مناطق مركزي  تقويت مي كند. برنامه ريزي و طرح ريزي براي رشد متمركز بيش از اجازه به آن براي گسترش نامنظم ، پتانسيل براي افزايش كيفيت محيط را دارا مي باشد. هم چنين از پيشروي  بحراني شدن مشكلات و تنزل محيطي تدريجي كه به وسيله رشد نامنظم به وجود آمده است،  جلوگيري مي كند.

·         Obstacles to overcome

    موانع براي چيره شدن

    يكي از مهم ترين موانع براي غلبه برآن كدهاي منطقه بندي كاربري به صورت محدودكننده و نادرست است. كه اخيرا در بيشترشهرداري هاي به عنوان مشكل اصلي رواج دارد. كدهاي اخير به نوشهرگرايي اجازه ساخت نداده اما درعوض پراكنندگي و پخشايش را گسترش مي دهد. پذيرفتن اصل TND و يا نظامي از كدهاي هوشمند به نوشهرگرايي اجازه مي دهد تا به سولت به مورد اجرا درآيد بدون اينكه نيازي به دوباره نوشتن كدها باشد. مانع ديگري كه اهميت آن در رديف مانع نام برده است عبارتست از تداوم ساختمان هاي كنار جاده و گسترش آنها در هر ايالتي در امريكاست . اين امر رانندگي بيشتر و پخشايش بيشتر را تقويت مي كند. كه تاثير بسياري برافزايش تجمع ترافيك در طول منطقه دارد. طرح هاي جاده هاي غير مداوم و ايجاد نظام جديد حمل ونقل به طور معكوسي به اين روند غامض و گيج كننده كمك مي كند.

منبع:   سایت تخصصی نوشهرگرایی

بررسی  تحول ساخت شهرتهران در قرن معاصر

مقدمه

همان طور که می دانیم تشکیل دولت صفوی به صورت یک دولت مرکزی واوج گیری سیاسی- عقیدتی آن سبب می شود که این دولت مفاهیم سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی واقتصادی خود را هویت مادی ببخشد و به شهر به عنوان یک نماد کالبدی –فضایی بنگرد .

این الگوی تازه بیان فضایی در زمینه شهرسازی و برپایی شهر، به علت شکل

گیری آن در اصفهان ، مکتب اصفهان نام می گیرد .

در این مکتب دو روش طراحی اندامیک یا ارگانیک (شهرهایی که به صورت طبیعی شکل می گیرند) و خردگرا (شهرهایی که بر اساس طرح و برنامه به وجود می آیند با هم ترکیب شده و به صورت هماهنگ مفهوم جدیدی را بیان می کنند .

از ویژگی های خاص مکتب اصفهان که پایه و بنیان شهرسازی معاصر است می توان به دو ویژگی اساسی اشاره کرد:

نخستین ویژگی آن ایجاد مجموعه های شهری جدید در کنار شهرهای کهن است  به طوریکه مکتب اصفهان شهر قدیم را جراحی نمی کند بلکه با ایجاد مجموعه های جدید جرم دگرگونی را به صورت هماهنگ در بافت های کهن می پراکند.

بارزترین مجموعه های کالبدی – فضایی به کار گرفته شده در این مکتب ایجاد یک میدان و مرکز ثقل است . عناصر اصلی حکومتی ، دیوانی ، مذهبی و اقتصادی در کناره های آن قرار می گیرند در عین حال که این میدان مکان تقاطع گذرگاههای اصلی و عبوری نیز می باشد.

میدان نقش جهان قوی ترین مثال است . حضور مسجد بزرگ شهر در ضلع جنوبی با سلطه فضایی از طریق سردرهای بزرگ در هماهنگی کامل است با ضلع شمالی، بازار بزرگ – همان سازمان اقتصادی شهر-که بازوهای خود را به صورت راسته های بازار به سوی مسجد می گستراند هم چنین در میانه ضلع غربی عمارت عالی قاپو با معماری متفاوت نشانی از دولت صفوی با امت تحت سلطه خویش است .

همان طورکه می بینیم معماری نه در حد بناهای منفرد بلکه در حد مجموعه های شهری مطرح می شود و" معماری شهری " به عنوان پایه مکتب اصفهان شناخته می شود.

ویژگی دیگر این مکتب طراحی یک محور وسیع و جدید شهری ( خیابان چهارباغ ) است همراه با ایجاد میدانی گسترده برای اولین بار در مفهوم شهر ایرانی که باعث منطقه بندی شهری می شود . به عنوان مثال : محلات مسلمان و یهودی نشین در شمال شرقی ، محلات دولت مردان در شمال غربی و محله زرتشتیان و ارامنه به ترتیب در جنوب شرقی و غربی در تقاطع زاینده رود و چهارباغ قرارمی گیرند.

تاسیسات و تجهیزات شهری نیز با بیان معماری شهری مطرح می شوند . آب انبارها، پل ها، باغ هاو نهرها در مقیاس مجموعه و به صورت سلسله مراتبی ساماندهی می شوند .

با بررسی دقیق تر و جزئی تر هریک از این ویژگی ها درمکتب اصفهان به اصول و قواعدی در شهرسازی می رسیم که از آنها می توان به اصل سلسله مراتب ؛ اصل تمرکز؛ اصل تداوم ؛ اصل ترکیب و اصول دیگری اشاره کرد.

اکنون که مکتب اصفهان را شناختیم می توانیم درک کنیم که هم مکتب اصفهان و هم سبک تهران، درپی پاسخ دادن به نیازها چه به دولت صفوی و چه به  دگرگونی های اقتصادی بیرونی، شکل گرفته اند. اما ما در مکتب اصفهان با ابداع و نوآوری در مفهوم فضاهای شهری (میدان به عنوان یک مرکز شهری جدید) روبه رو هستیم در صورتیکه سبک تهران به تکمیل مکتب اصفهان نه به خاطر ناقص بودن آن بلکه به دلیل نیازهای جدید پرداخته است . به عنوان مثال می توان به قرار گیری بانک در اطراف میدان یا مرکز شهری که محل قرارگیری عناصر اصلی حکومتی و دیوانی در کنار هم و به صورت مردمی می با شد ، اشاره کرد.

قبل از اینکه به روند شهرسازی در دوران پهلوی بپردازیم چون حجم این مطالب برای یک نوشته زیاد بود سعی کردم با ادامه دار کردن آن به بهتر درک کردن این تاریخ کمک کرده باشم.

دوران پهلوی خود دارای دو دوره است که هر کدام را به طور جداگانه بررسی می کنیم .

دوره اول : دگرگونی در مفهوم شهر- دوره سبک شهرسازی مدرن

دوره دوم : دگرگونی در مفهوم شهر – حرکت به سوی برنامه ریزی متمرکز

دگرگونی در مفهموم شهر –سبک شهرسازی مدرن درایران

پس از سبک تهرانی در دوره قاجار ما در دوران پهلوی با گسترش سبک بین الملل یا شهرسازی نو در شهرهای ایران و بالاخص در تهران به عنوان پایتخت دولت پهلوی روبه رو هستیم.

این دوره بین سالها ی 1304 تا 1320 را شامل می شود که از لحاظ تاریخی بین دو واقعه کودتای 1299 (کودتای رضاخان)و فروپاشی دولت اش در 1320ه.ش قرار می گیرد.

دولت جدید پرچم دار " نوگرایی" و دگرگونی سازمان کهن زیست و تولید، در اولین برخورد خود تصمیم به دگرگونی کالبد شهری می گیرد . با این باور که دگرگونی کالبدی و شکلی تغییرات پایه ایی و محتوایی را به وجود آورد.

برای اولین بار در تاریخ شهرگرایی کشور دولت برآن می شود که چهره وسازمان شهر را نه بر مبنای تفکر وتحول درونی بلکه بر مبنای اندیشه بیرونی دگرگون سازد- در دولت قاجار نیز تغییرات کالبدی بر مبنای دگرگونی های بیرونی صورت گرفت با این تفاوت که در بیان کالبدی خود هویتی بومی داشت-

به این ترتیب بر خلاف سنت شهرسازی کهن شهر نه در فراسوی دیوارها ، بلکه در درون مورد دگرگونی کالبدی واقع می شود .برای پیش برد این امر تصویب قانون " بلدیه " در سال 1309 ه.ش فرصتی مناسب برای مداخلات سنگین در بافت های کهن شهری – از این پس ناکارآمدوسنتی- را فراهم می آورد که به دنبال آن اجرای نقشه  "خیابان ها " در دستور کار قرار می گیرند و خیابان های چلیپایی ( موازی مورب ) بافت کهن شهر را تکه تکه می کنند .

اولین نقشه دگرگونی تهران به عنوان نقشه خیابان ها نامیده می شود .

بلند ترین ساختمان های جهان که با دیدی شهرگرایانه می توان آنها را شهرهای بلند مرتبه در مراکز مادرشهرها به حساب آورد در لیستی که توسط اعضای انجمن ساختمانهای بلندمرتبه گردآوری شده اند ، به قرار زیر است