تبليغاتX
شهرسازی ورودی 83 دانشگاه مازندران
" شهر یعنی مردم "

 

شهر بارزترین نمود تمایل و نیاز بشر به حیات مدنی و زندگی اجتماعی است ، حیاتی که از مجموعه برخوردها و روابط رودرروی مردم با محیط عینی پیرامون ، با خود و با دیگران شکل می گیرد ، حیاتی که سبب می شود شهر چون موجودی زنده در گفتگویی چندسویه با ساکنان و بینندگانش قرار گیرد . اصولا شهری زنده ست که تجربه ها و انباشت های فرهنگی و اجتماعی ساکنانش ، در آن موقعیت ها و مکان هایی برای تجلی بیایند ، در این موقعیت ها و مکان هاست که احساس و ادراک شهری شکل می گیرد ، ملا قات ها صورت می پذیرند ، واقعه ها و حادثه ها رخ می دهند و شهروند در یک زمان ایفاگر نقش بازیگر و تماشگر می شود . فضاهای عمومی شهرها مهم ترین این موقعیت ها و مکان ها هستند ، این فضاها بستری فراهم می کنند که روابط اجتماعی و حیات مدنی در آن جریان می یابد .

 

 

فضاها و عرصه های عمومی یکی از عناصر ضروری و اساسی زندگی روزمره شهری و مهمترین بخش شهرها به شمار می روند . در چنین عرصه هایی نواع فعالیت های فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی جریان می یابد و بیشترین تماس ، ارتباط و تعامل میان انسان ها رخ می دهد . این عرصه ها تمام بخش ها ی بافت شهری را که مردم به آن دسترسی فیزیکی و بصری دارند ، در بر می گیرند و با نگاهی به طراف خود می توانیم نمونه های زیادی از آنها را نام ببریم : خیابان هایی که بر سر راه مدرسه یا کار ، از آنها عبور می کنیم ، مکان هایی که کودکان در آنها بازی می  کنند ، یا جاهایی که در آنها با طبیعت و حیات وحش  روبرو می شویم ، پارک های محلی که در آنها از ورزش کردن لذت می بریم ، قدم می زنیم و موقع ناهار می نشینیم و استراحت می کنیم ، یا به زبان سده هرجای آرامی  که در آن برای لحظه آی از شلوغی زندگی روزانه دور می شویم .

 

فضاهای عمومی شهرها ، از دیرباز بستر کالبدی حیات مدنی و تعاملات اجتماعی شهروندان بوده اند ، بطوری که رابطه میان فضاهای عمومی و شکل های حیات مدنی قدمتی به درازای تاریخ شهر دارد . تجربه های تاریخی بیانگر تأ ثیر فضاهای عمومی در شکل زندگی اجتماعی ، توجه و علاقه شهروندان به محیط زندگی و آرامش شهروندان است . تاریخ نشان داده است که توجه و دقت به طراحی فضاهای عمومی مناسب کردن آنها برای جشن و سرور ، در کنار رویدادهای اجتماعی روزمره و فعالیت های شغلی ، در تمام ساکنان شهر حس شهروند بودن را القاء می کند و آثار و پیامدهای اجتماعی ، فرهنگی بسیار مثبتی از خود بر جای می گذارد . نخستین فضاهای ساخته‌شده و تدوین یافته‌ای که انسان‌ها برای برگزاری رفتارها و رابطه‌های جمعی خویش بنا کرده‌اند، آگوراها و فوروم‌ها هستند.


آگورا در یونان فضایی محدود و مشخص برای وقوع فعالیت‌های اجتماعی شهر و برگزاری آزادانه رابطه‌های اجتماعی و فرهنگی میان شهروندان بوده است، بطوری که برخورد اجتماعی مردم با هم و مداخله آنان در امور اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و حتی قضایی و نیز برخوردهای فکری آنان در این فضا صورت می¬گرفت. رومیان نیز فوروم
ها را در هماهنگی با نظام اداری شهرهای خود و جهت پاسخ‌گویی به نیازهای خاص زندگی جمعی‌شان ساخته بودند. فوروم به لحاظ کالبدی به آگورای یونانی شباهت داشت و به عنوان محلی برای برگزاری امور اداری شهروندان، انجام امور تجاری و امور سیاسی و گاه بخشی از امور مذهبی، زمینه برخورد اجتماعی مردم با هم را فراهم می‌آورد.


امروزه نیز، قرن ها پس از یونان و روم باستان، اندیشه‌های مردمسالارانه ای که از گذشته های بسیار دور در غرب زاده شده و پرورش یافته بودند، در قالب فضاهای عمومی دیگری همچون پلازا یا میدان شهری و ساختمان‌های عمومی همچون تالار شهر نمود یافته‌اند و در حال حاضر این فضاها و بناهای عمومی جزء جدایی‌ناپذیر شهرهای امروزی محسوب می‌شوند.

فضاهای عمومی محیط هایی برای تبادل فرهنگی ، لذت ، تفریح ، گذران فراغت ، زندگی اجتماعی و تبادل افکار دیدگاه ها ، عقاید نظرات هستند . این فضاها به بهترین وجهی نقش مراکز زندگی  روزمره را ایفا می کند و منعکس کننده بسیاری از همان ویژگی ها در مقیاس کوچکترند . بیان دیگر فضاهای عمومی فضای زندگی روزمره شهروندان هستند که هر روز بصورت آگاهانه یا ناآگاهانه در طول راه ز منزل تا محل کار ادراک می شوند. این فضاها که چند منظوره و تأمین کننده بسیاری از فعالیت ها و استفاده های ساکنان شهر هستند ، فصل مشترک زندگی کلیه شهروندان و تبلور زندگی جمعی آنها محسوب می شوند و براین اساس نقش مهمی در تأمین هماهنگی اجتماعی و تحقق عملی عضویت شهروندان در جامعه ایفا می کنند .

 

 

 

فضاهای عمومی به روی همه ما ، صرف نظر از خاستگاه نژادی ، سن یا جنسیت ، باز هستند و مخاطبین آن طیف وسیعی آز اقشار اجتماعی ، گروه های سنی مختلف و نظایر اینها را در برمی گیرند . برهمین اسا س ، فضاهای عمومی یک محل گردهمایی دموکراتیک را برای شهروندان  و جامعه فراهم می آورند . در این نوع فضاها شهروندان بدون آنکه یکدیگر ر بشناسند و یا حضور آنهامقید به روابط محیط زندکی شان باشد ، با همدیگر برخوردهای اجتماعی چهره به چهره دارند که این امر می تواند تجمع و کنش های بین شهروندن را باور سازد . در نتیجه فضاهای عمومی اگر به طور شایسته ای طراحی و نگهداری شوند ، می توانند عامه مردم را گرد هم آورند ، مکان هایی برای تجمع و ملاقات فراهم کنند و از این طریق پیوندها و روابط اجتماعی میان فرهنگ ها و مردم مناطق مختلف را که در بسیاری از مناطق شهری در حال از بین رفتن هستند ، تقویت نمایند .

 

فضاهای عمومی واقع در مناطق مسکونی و زیستگاه های محلی بخشی از هویت فرهنگی و شخصیت منحصر به فرد این مناطق را تشکیل می دهند و نقش مهمی در ایجاد حس مکان در آنها ایفا می کنند . این دسته از فضاهای عمومی یک کانون اجتماعی بسیار مطلوب و مکان ارزشمندی برای تعاملات اجتماعی همسایگان با یکدیگر فراهم می نمایند و بدین ترتیب به ایجاد حس حقیقی  همسایگی کمک فراوانی می کنند .

یکی دیگر از مزایای فضاهای عمومی برخوردار  از کیفیت مطلوب ، پتانسیل آنها به عنوان مکانی برای وقوع رویدادهای اجتماعی است . جشنواره ها و سایر رویدادها در صورت بهره مندی ز هدایت و مدیریت شایسته ، می توانند با گردهم آوردن عامه مردم و ایجاد منافع مالی ، اجتماعی و محیطی تأثیر بسیار مثبتی بر محیط شهری داشته باشند . آنها به ویژه می توانند کیفیت جامعه مدنی را که در بسیاری از مناطق شهری از بین رفته است ، مجددا به مردم معرفی کنند . یک نمونه خوب دراین مورد ، جشنواره سالانه first night  در شب سال نو در بوستون است که موقعیت خود را به عنوان یک عنصر کلیدی و اصلی در تقویم شهر تثبیت کرده است . صاحبان مشاغل مختلف که در ابتدا نسبت به پتانسیل این جشنواره شک داشتند ، اینک از آن به عنوان عامل عمده ترقی شرکت هایشان یاد می کنند . همچنین در حال حاضر ، علاوه بر جامعه تجاری ، جامعه هنری شهر نیز مزایای ین جشنواره بهره مند می شوند . البته به منظور تقویت رویدادهایی نظیر ین جشنواره و بهره مندی از منافع و مزایای آنها ، متولیان شهرها باید برنامه فیزیکی فضاهای عمومی شهرهایشان را بر اساس جشنوارهها و سایر فعالیت ها ی اجتماعی موردنظرشان طرح ریزی کنند .

 

 

یکی از نمونه های خوب استفاده خلاقانه و مطلوب از فضای شهری عمومی در   Aachen آلمان قابل مشاهده است . زندگی اجتماعی در خیابان های این شهر تاریخی با استفاده از یک راهبرد  درازمدت جهت حیات        بخشی به  فضاهای مدنی آن و نیز بهره گیری از مجموعه بسیار جالب توجهی از فواره ها و تندیس ها که بطور دقیق درسطح شهر جانمایی شده اند ، رونق بیشتری یافته است .

 همچنین هنر مردمی ارائه شده در سطح شهر ، زندگی روزمره در Aachen   را به تصویر می کشد و موجب ارجاعات تاریخی می شود ، در عین حال نگاه کردن به این نوع هنر و تعامل با آن مفرح بوده و برای بزرگسالان وکودکان به یک اندازه جذاب ست . در ضمن پشتیبانی مالی از این آثار هنری توسط  تعداد زیادی از صاحبان کسب و کر و شرکت های بزرگ شهر موجب می شود آنها احساس کنند دارای نقش مستقیمی در ارتقاء کیفیت محیط عمومی هستند . نتیجه چنین استفاده ای  از فضاهای عمومی ، شهری با هویت منحصربفرد است ، شهری که ساکنان آن نسبت به شهرشان کاملا احساس مسئولیت می کنند . 

نکته مهمی که در برنامه ریزی و طراحی فضاهای عمومی باید در نظر داشت ، این است که فضاهای عمومی فضاهای خالی صرف نیستند . آنچه که ما درون فضاهای عمومی مان قرار می دهیم ، درست به اندازه خود آن فضاها دارای اهمیت است . این فضاها نوعا به عناصر لندسکیپ نرم و نیز سخت پر می شوند که این عناصر کمک فراوانی به شکل گیری شخصیت فضاهای عمومی   می کنند . شواهد نشان می دهد که مردم از فضاهای عمومی محلی زمانی بیشتر احساس رضایت و استفاده می کنند که این فضاها دارای عناصر طبیعی باشند ، از این رو فضاهای سبز و دلپذیر عموما فضاهای پرکاربردی در شهر محسوب می شوند . بر اساس مطالعه ای که در شیکاگو صورت گرفته است ، افرادی که در آپارتمان ها زندگی می کنند ، زمانی مایل به استفاده از فضاهای عمومی نزدیک خانه هایشان هستند که این فضاها طبیعی باشند نه ساخته دست بشر ، این افزایش استفاده از فضاهای سبز به نوبه خود به افزایش تعامل اجتماعی میان همسایگان منجر می شود ، بدین ترتیب که آنها وقتی در این فضای عمومی توقف کوتاهی برای نشستن می کنند ، در  بدو امر فقط یک دیدار ساده بینشان می افتد ، اما بعدها به مرور زمان ، در سایه این دیدارها ، پیوندها و روابط اجتماعی شان را عمیق تر می کنند ، بدین ترتیب نبایستی از نقش مهم کیفیت فضا در تعاملات اجتماعی غافل شد ، چراکه طراحی فضاهای عمومی مطلوب تر باشد ، کیفیت تجربه اجتماعی در آنها بهتر خواهد بود . به عنوان مثال برخی یافته ها نشان می دهند که فضاهای شخصی تر و خودمانی تر ، در فراهم آوردن فرصت های لازم برای ایجاد همبستگی اجتماعی ، از موفقیت بیشتری نسبت به فضاهای بزرگتر و بی روحتر برخوردار هستند .

 

 

 

 

با توجه به آنچه گفته شد ، طراحی و برنامه ریزی فضاهای عمومی ، به منظور فراهم آوردن مجموعه ها و موقعیت هایی برای مشارکت های شهری و اجتماعی ، برای تجربه های هنری و برای شادمانی و سرور ، ضرورتی است که امروز بایستی در کانون توجه متولیان امور شهری قرار می گیرد ، چراکه با خلق فضاهای عمومی مبتنی بر حیات مدنی ، جامعه شهری هویت می یابد ، امکان  انباشت تجربه های به یاد ماندنی و خاطره های فارغ از بعد مکان فراهم می آید و فضاهای عمومی  به محیط هایی فرهنگی و شکل دهنده به رفتارهای اجتماعی و هنجارهای عمومی تبدیل می شوند ، محیط هایی که در آنها نیازها و تمایلات اساسی شهروندان در نظر گرفته شده است و شهروندان به عنوان بازیگران اجتماعی ، نقش خود را در تولید فضای اجتماعی ، فضای شهری و به تبع آن حیات مدنی ایفا می کنند .

با همه ی این تفاسیر جالبه که بدانید که به اعتقاد برخی کارشناسان شهری  طرح جامع پایتخت که حدود 5 سال برای تهیه آن وقت صرف شده است ، فضای عمومی را نادیده گرفته است . بدون شک بدون در اختیار داشتن فضاهای عمومی فرصتی برای طرح مسائل جمعی نیست ، به عنون مثال بسیاری از راهپیمایی ها که در خیابان ها و میادینی همچون آزادی و انقلاب یا در دانشگاه ها رخ می دهد ، در حالي كه دانشگاه‌ و كوچه و خيابان محل چنين گره‌هايي نيست .

          َ

 

 

 

+ یه شهرساز در  جمعه دهم شهریور 1385ساعتو ولم کن ولی 3:39 قبل از ظهر  ;نوشت که اسمش بود:امیر حسین | 
 
شهرسازنامه اول
می خوای با شهرسازا تماس بگیری؟
شهرسازنامه ها
می خوای بدونی؟
مطالب تخصصی رشته شهرسازی و پست های اختصاصی دانشجویان رشته شهرسازی ورودی 83 دانشگاه مازندران

شهرسازنامه های قدیمی
شهریور 1388
خرداد 1388
اسفند 1387
فروردین 1387
شهریور 1386
اسفند 1385
دی 1385
آبان 1385
مهر 1385
شهریور 1385
مرداد 1385
تیر 1385
شهرسازان
شهرسازان
مرجان
مهین
آیدا
زهرا
علی
امیر حسین
آزاده
بهاره
فریبا
ماهیار
محمدجواد
معصومه
ملیحه
نرگس
مریم
سینا
میلاد
فاطمه
پدرام
الناز
کیا وبلاگ دارن؟
مست و خراب (وبلاگ مرجان)
باش تا گم نشوم (وبلاگ مرجان)
بچه های شیمی 83 دانشگاه مازندران
rezatpmusic (وبلاگ رضا تقی پور)
خانه ابریشمی (شهرسازی دانشگاه گیلان)
پایگاه اطلاع رسانی شهرسازی و معماری
مهندسی شهرسازی(شهرسازی بجنورد)
urbanphoto
شهرسازی ایران
شهرسازی مشهد
جغرافیای شهری از نگاه من
GIS
سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
شهرسازی و معماری تهران
شهرساز
دنیای یک شهرساز
آمایش و برنامه ریزی منطقه ای
urbanplanninganddesign(بحث و گفتگو در شهرسازی)
دود پراکنده شدم... (وبلاگ محمد بی آزار)
از شار تا شهر
حرف های یک کمی تازه (وبلاگ مهرداد وزیری)
آرونا (پایگاه اطلاع رسانی معماری و شهرسازی ایران)
پابرهنه (وبلاگ معصومه)
کمیته علمی گروه مهندسی شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد
شهرسازي 86 اروميه
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

طراح قالب

دیجیتال کیوان