![]() |
![]() |
|
| " شهر یعنی مردم " |
|
شهر بارزترین نمود تمایل و نیاز بشر به حیات مدنی و زندگی اجتماعی است ، حیاتی که از مجموعه برخوردها و روابط رودرروی مردم با محیط عینی پیرامون ، با خود و با دیگران شکل می گیرد ، حیاتی که سبب می شود شهر چون موجودی زنده در گفتگویی چندسویه با ساکنان و بینندگانش قرار گیرد . اصولا شهری زنده ست که تجربه ها و انباشت های فرهنگی و اجتماعی ساکنانش ، در آن موقعیت ها و مکان هایی برای تجلی بیایند ، در این موقعیت ها و مکان هاست که احساس و ادراک شهری شکل می گیرد ، ملا قات ها صورت می پذیرند ، واقعه ها و حادثه ها رخ می دهند و شهروند در یک زمان ایفاگر نقش بازیگر و تماشگر می شود . فضاهای عمومی شهرها مهم ترین این موقعیت ها و مکان ها هستند ، این فضاها بستری فراهم می کنند که روابط اجتماعی و حیات مدنی در آن جریان می یابد .
فضاها و عرصه های عمومی یکی از عناصر ضروری و اساسی زندگی روزمره شهری و مهمترین بخش شهرها به شمار می روند . در چنین عرصه هایی نواع فعالیت های فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی جریان می یابد و بیشترین تماس ، ارتباط و تعامل میان انسان ها رخ می دهد . این عرصه ها تمام بخش ها ی بافت شهری را که مردم به آن دسترسی فیزیکی و بصری دارند ، در بر می گیرند و با نگاهی به طراف خود می توانیم نمونه های زیادی از آنها را نام ببریم : خیابان هایی که بر سر راه مدرسه یا کار ، از آنها عبور می کنیم ، مکان هایی که کودکان در آنها بازی می کنند ، یا جاهایی که در آنها با طبیعت و حیات وحش روبرو می شویم ، پارک های محلی که در آنها از ورزش کردن لذت می بریم ، قدم می زنیم و موقع ناهار می نشینیم و استراحت می کنیم ، یا به زبان سده هرجای آرامی که در آن برای لحظه آی از شلوغی زندگی روزانه دور می شویم . فضاهای عمومی شهرها ، از دیرباز بستر کالبدی حیات مدنی و تعاملات اجتماعی شهروندان بوده اند ، بطوری که رابطه میان فضاهای عمومی و شکل های حیات مدنی قدمتی به درازای تاریخ شهر دارد . تجربه های تاریخی بیانگر تأ ثیر فضاهای عمومی در شکل زندگی اجتماعی ، توجه و علاقه شهروندان به محیط زندگی و آرامش شهروندان است . تاریخ نشان داده است که توجه و دقت به طراحی فضاهای عمومی مناسب کردن آنها برای جشن و سرور ، در کنار رویدادهای اجتماعی روزمره و فعالیت های شغلی ، در تمام ساکنان شهر حس شهروند بودن را القاء می کند و آثار و پیامدهای اجتماعی ، فرهنگی بسیار مثبتی از خود بر جای می گذارد . نخستین فضاهای ساختهشده و تدوین یافتهای که انسانها برای برگزاری رفتارها و رابطههای جمعی خویش بنا کردهاند، آگوراها و فورومها هستند.
فضاهای عمومی محیط هایی برای تبادل فرهنگی ، لذت ، تفریح ، گذران فراغت ، زندگی اجتماعی و تبادل افکار دیدگاه ها ، عقاید نظرات هستند . این فضاها به بهترین وجهی نقش مراکز زندگی روزمره را ایفا می کند و منعکس کننده بسیاری از همان ویژگی ها در مقیاس کوچکترند . بیان دیگر فضاهای عمومی فضای زندگی روزمره شهروندان هستند که هر روز بصورت آگاهانه یا ناآگاهانه در طول راه ز منزل تا محل کار ادراک می شوند. این فضاها که چند منظوره و تأمین کننده بسیاری از فعالیت ها و استفاده های ساکنان شهر هستند ، فصل مشترک زندگی کلیه شهروندان و تبلور زندگی جمعی آنها محسوب می شوند و براین اساس نقش مهمی در تأمین هماهنگی اجتماعی و تحقق عملی عضویت شهروندان در جامعه ایفا می کنند .
فضاهای عمومی به روی همه ما ، صرف نظر از خاستگاه نژادی ، سن یا جنسیت ، باز هستند و مخاطبین آن طیف وسیعی آز اقشار اجتماعی ، گروه های سنی مختلف و نظایر اینها را در برمی گیرند . برهمین اسا س ، فضاهای عمومی یک محل گردهمایی دموکراتیک را برای شهروندان و جامعه فراهم می آورند . در این نوع فضاها شهروندان بدون آنکه یکدیگر ر بشناسند و یا حضور آنهامقید به روابط محیط زندکی شان باشد ، با همدیگر برخوردهای اجتماعی چهره به چهره دارند که این امر می تواند تجمع و کنش های بین شهروندن را باور سازد . در نتیجه فضاهای عمومی اگر به طور شایسته ای طراحی و نگهداری شوند ، می توانند عامه مردم را گرد هم آورند ، مکان هایی برای تجمع و ملاقات فراهم کنند و از این طریق پیوندها و روابط اجتماعی میان فرهنگ ها و مردم مناطق مختلف را که در بسیاری از مناطق شهری در حال از بین رفتن هستند ، تقویت نمایند . فضاهای عمومی واقع در مناطق مسکونی و زیستگاه های محلی بخشی از هویت فرهنگی و شخصیت منحصر به فرد این مناطق را تشکیل می دهند و نقش مهمی در ایجاد حس مکان در آنها ایفا می کنند . این دسته از فضاهای عمومی یک کانون اجتماعی بسیار مطلوب و مکان ارزشمندی برای تعاملات اجتماعی همسایگان با یکدیگر فراهم می نمایند و بدین ترتیب به ایجاد حس حقیقی همسایگی کمک فراوانی می کنند . یکی دیگر از مزایای فضاهای عمومی برخوردار از کیفیت مطلوب ، پتانسیل آنها به عنوان مکانی برای وقوع رویدادهای اجتماعی است . جشنواره ها و سایر رویدادها در صورت بهره مندی ز هدایت و مدیریت شایسته ، می توانند با گردهم آوردن عامه مردم و ایجاد منافع مالی ، اجتماعی و محیطی تأثیر بسیار مثبتی بر محیط شهری داشته باشند . آنها به ویژه می توانند کیفیت جامعه مدنی را که در بسیاری از مناطق شهری از بین رفته است ، مجددا به مردم معرفی کنند . یک نمونه خوب دراین مورد ، جشنواره سالانه first night در شب سال نو در بوستون است که موقعیت خود را به عنوان یک عنصر کلیدی و اصلی در تقویم شهر تثبیت کرده است . صاحبان مشاغل مختلف که در ابتدا نسبت به پتانسیل این جشنواره شک داشتند ، اینک از آن به عنوان عامل عمده ترقی شرکت هایشان یاد می کنند . همچنین در حال حاضر ، علاوه بر جامعه تجاری ، جامعه هنری شهر نیز مزایای ین جشنواره بهره مند می شوند . البته به منظور تقویت رویدادهایی نظیر ین جشنواره و بهره مندی از منافع و مزایای آنها ، متولیان شهرها باید برنامه فیزیکی فضاهای عمومی شهرهایشان را بر اساس جشنوارهها و سایر فعالیت ها ی اجتماعی موردنظرشان طرح ریزی کنند .
یکی از نمونه های خوب استفاده خلاقانه و مطلوب از فضای شهری عمومی در Aachen آلمان قابل مشاهده است . زندگی اجتماعی در خیابان های این شهر تاریخی با استفاده از یک راهبرد درازمدت جهت حیات بخشی به فضاهای مدنی آن و نیز بهره گیری از مجموعه بسیار جالب توجهی از فواره ها و تندیس ها که بطور دقیق درسطح شهر جانمایی شده اند ، رونق بیشتری یافته است . همچنین هنر مردمی ارائه شده در سطح شهر ، زندگی روزمره در Aachen را به تصویر می کشد و موجب ارجاعات تاریخی می شود ، در عین حال نگاه کردن به این نوع هنر و تعامل با آن مفرح بوده و برای بزرگسالان وکودکان به یک اندازه جذاب ست . در ضمن پشتیبانی مالی از این آثار هنری توسط تعداد زیادی از صاحبان کسب و کر و شرکت های بزرگ شهر موجب می شود آنها احساس کنند دارای نقش مستقیمی در ارتقاء کیفیت محیط عمومی هستند . نتیجه چنین استفاده ای از فضاهای عمومی ، شهری با هویت منحصربفرد است ، شهری که ساکنان آن نسبت به شهرشان کاملا احساس مسئولیت می کنند . نکته مهمی که در برنامه ریزی و طراحی فضاهای عمومی باید در نظر داشت ، این است که فضاهای عمومی فضاهای خالی صرف نیستند . آنچه که ما درون فضاهای عمومی مان قرار می دهیم ، درست به اندازه خود آن فضاها دارای اهمیت است . این فضاها نوعا به عناصر لندسکیپ نرم و نیز سخت پر می شوند که این عناصر کمک فراوانی به شکل گیری شخصیت فضاهای عمومی می کنند . شواهد نشان می دهد که مردم از فضاهای عمومی محلی زمانی بیشتر احساس رضایت و استفاده می کنند که این فضاها دارای عناصر طبیعی باشند ، از این رو فضاهای سبز و دلپذیر عموما فضاهای پرکاربردی در شهر محسوب می شوند . بر اساس مطالعه ای که در شیکاگو صورت گرفته است ، افرادی که در آپارتمان ها زندگی می کنند ، زمانی مایل به استفاده از فضاهای عمومی نزدیک خانه هایشان هستند که این فضاها طبیعی باشند نه ساخته دست بشر ، این افزایش استفاده از فضاهای سبز به نوبه خود به افزایش تعامل اجتماعی میان همسایگان منجر می شود ، بدین ترتیب که آنها وقتی در این فضای عمومی توقف کوتاهی برای نشستن می کنند ، در بدو امر فقط یک دیدار ساده بینشان می افتد ، اما بعدها به مرور زمان ، در سایه این دیدارها ، پیوندها و روابط اجتماعی شان را عمیق تر می کنند ، بدین ترتیب نبایستی از نقش مهم کیفیت فضا در تعاملات اجتماعی غافل شد ، چراکه طراحی فضاهای عمومی مطلوب تر باشد ، کیفیت تجربه اجتماعی در آنها بهتر خواهد بود . به عنوان مثال برخی یافته ها نشان می دهند که فضاهای شخصی تر و خودمانی تر ، در فراهم آوردن فرصت های لازم برای ایجاد همبستگی اجتماعی ، از موفقیت بیشتری نسبت به فضاهای بزرگتر و بی روحتر برخوردار هستند .
با توجه به آنچه گفته شد ، طراحی و برنامه ریزی فضاهای عمومی ، به منظور فراهم آوردن مجموعه ها و موقعیت هایی برای مشارکت های شهری و اجتماعی ، برای تجربه های هنری و برای شادمانی و سرور ، ضرورتی است که امروز بایستی در کانون توجه متولیان امور شهری قرار می گیرد ، چراکه با خلق فضاهای عمومی مبتنی بر حیات مدنی ، جامعه شهری هویت می یابد ، امکان انباشت تجربه های به یاد ماندنی و خاطره های فارغ از بعد مکان فراهم می آید و فضاهای عمومی به محیط هایی فرهنگی و شکل دهنده به رفتارهای اجتماعی و هنجارهای عمومی تبدیل می شوند ، محیط هایی که در آنها نیازها و تمایلات اساسی شهروندان در نظر گرفته شده است و شهروندان به عنوان بازیگران اجتماعی ، نقش خود را در تولید فضای اجتماعی ، فضای شهری و به تبع آن حیات مدنی ایفا می کنند . با همه ی این تفاسیر جالبه که بدانید که به اعتقاد برخی کارشناسان شهری طرح جامع پایتخت که حدود 5 سال برای تهیه آن وقت صرف شده است ، فضای عمومی را نادیده گرفته است . بدون شک بدون در اختیار داشتن فضاهای عمومی فرصتی برای طرح مسائل جمعی نیست ، به عنون مثال بسیاری از راهپیمایی ها که در خیابان ها و میادینی همچون آزادی و انقلاب یا در دانشگاه ها رخ می دهد ، در حالي كه دانشگاه و كوچه و خيابان محل چنين گرههايي نيست . َ |
|
+ یه شهرساز در
جمعه دهم شهریور 1385ساعتو ولم کن ولی 3:39 قبل از ظهر  ;نوشت که اسمش بود:امیر حسین |
|
|
شهرسازنامه اول می خوای با شهرسازا تماس بگیری؟ شهرسازنامه ها |
| می خوای بدونی؟ |
مطالب تخصصی رشته شهرسازی و پست های اختصاصی دانشجویان رشته شهرسازی ورودی 83 دانشگاه مازندران
|
| شهرسازنامه های قدیمی |
|
شهریور 1388 خرداد 1388 اسفند 1387 فروردین 1387 شهریور 1386 اسفند 1385 دی 1385 آبان 1385 مهر 1385 شهریور 1385 مرداد 1385 تیر 1385 |
| شهرسازان |
|
شهرسازان مرجان مهین آیدا زهرا علی امیر حسین آزاده بهاره فریبا ماهیار محمدجواد معصومه ملیحه نرگس مریم سینا میلاد فاطمه پدرام الناز |
|
RSS
|