سلام بچه ها!

چند وقت پیش دکتر حیدری لطف کردن و مطلبی رو برامون فرستادن

که فکر کردم بهتره همه بخونیم.

برای کسایی که ایشون رو نمی شناسن می گم

ایشون دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری هستن و عضو هیات علمی دانشگاه تبریزن

خیلی به ما لطف دارن و از طریق ایمل مرتب با ما در ارتباط هستن

و مطالب جالبی رو برامون می فرستن که با اجازه شون من برای همه می ذارم تو وبلاگ.

باز هم ممنون آقای حیدری.

به نام خدا

برنامه ريزي براي شهر باكدام ديدگاه ؟

دوست عزيزم سركارخانم بابائي باسلام ووقت بخير

مدتي قبل دروبلاگ جالبتان مطالبي رادرموردبرنامه ريزي مطالعه كردم.جمع آوري جنين مطالبي ازكتابهاي مختلف درنوع خودقابل تقديربود.اتفاقاهمان روزهابابچه هاي ترم 7تدريس داشتم ودراين موردنيزبحث هاي باآنهاكرده بودم.

متاسفانه بايدبه واقعيتي دربرنامه ريزي شهري ايران اذعان كردوآن گرفتارشدن برنامه ريزي درتعاريف خشك مي باشد.تاوقتي نگرش خودرابه شهراصلاح نكنيم وتاوقتي ندانيم ازشهرچه مي خواهيم وشهرازماچه مي خواهدهزاران تعريف هم ازبرنامه ريزي بكنيم راه به جايي نخواهيم برد.اگربه همه تعاريف ارائه شده نظري بياندازيم روشن مي شودكه به همه چيزاشاره شده به جزعنصراصلي شهرسازي كه فضامي باشد.دانشگاهيان واساتيد ما از اين موضوع غافلندكه امروزه فضا يك توليد سياسي و ايدئولوژيك هست. تا ابزارهاي اين توليد را نشناسيم نمي توانيم براي آن برنامه ريزي كنيم. به اعتقاد لوفو رمتناسب با ايدئولوژي هاي سياسي و اجتماعي و عقيدتي حاكم بر هر جامعه اي فضاهاي خاص آن جامعه شكل مي گيرد.

ايدئولوزي حاكم برجوامع شرق دركليت آن ايدئولوژي درون محوري است كه همه شهروندان درآن در كيست (KIST) خودبوده و متفاوت از ايدئولوژي موبايليته  (mobiliote)غربي است و لذا ترجمه تعاريف آنها عينا به فارسي دردي از كار ما را دوا نخواهدكرد.

در زمان ما منطق برنامه ريز شهري منطق معرفت به شرايط اجتماعي، اقتصادي، سياسي و ايدئولوژيك است. و شهر يك پديده مستقل نيست. شهرهاي امروزي نمودي از نيروهاي اجتماعي سازنده و فلج كننده به شمار مي آيند و سيماي شهر نشان دهنده اين واقعيتند كه اين نيروها در يك نبرد رقابتي چگونه يكديگرا تضعيف ياحذف مي كنند. وداروينيسم اجتماعي رابرپيكره برنامه ريزي شهري تحميل مي كنند. كه نتيجه چنين تحميلي درنظر گرفتن كاپيتاليسم فردي و اجتماعي و منافع آن دربرنامه ريزي هامي شود.

پس آنچه كه ضروري است روشن نمودن اين نكته است كه مابه دنبال برنامه ريزي با كدام ديدگاه و ايدئولوژي هستيم؟ چيزي كه هيچ وقت شهرسازان ما به آن توجهي نداشته اند. اساس در تفكر برنامه ريزي بايد اين باشدكه چه چيزي را، چه كسي، چرا و چگونه به دست مي آورد و در شهر چه چيزي ، كجا، چرا و چگونه قرار گرفته يا مي گيرد. امروزه ديگر برنامه ريزي شهري تنها شناخت و معرفي و ارائه مشكلات و راه حل ها و برنامه هاي صرفا كالبدي نيست بلكه برنامه ريزشهري بايد پاسخگوي چگونگي نابرابريهاي اجتماعي و اقتصادي در سطح شهر و چگونگي توزيع آن درمحلات شهري وچگونگي تخصيص فضايي منابع محدود ميان شهروندان باشد و به تحليل سازمان فضايي شهرها و رفتارفضايي شهروندان در داخل اين الگوي سازماني  بپردازد. امروزه دربرنامه ريزي هاي شهري كشورهاي پيشرفته از ايدئولوژي حاكم بر شهرها، تحليل تصميمات حكومتي درمورد خلق فضاي فيزيكي واجتماعي درشهرها، چگونگي وابستگي به اقتصادجهاني، پست مدرنيسم و مسائل آن، شهرهاي دوفضايي، دوقطبي شدن شهرها، اقتصادسياسي شهرها بحث مي شود كه درطرح هاي شهرسازي، كتاب هاي دانشگاهي و دروس دانشگاهي و در تفكرات برنامه ريزان كشوري ايران اثري ازاين بحثهاياديده نمي شود و يا بسيار محدود است. براي مثال امروزه مطالعه در سيستم برنامه ريزي شهري انگلستان بدون مطالعه در نقش تاچريسم در اين سيستم امكان پذير نيست. يا توسعه شهر نشيني و حومه نشيني در ايالات متحده بدون توجه به ايدئولوژي فورديسم و پست فورديسم عملا غيرممكن است.

بايد بپذيريم كه درشهرهاي امروزي مسائل اجتماعي شهرها را نمي توان تنها با احداث خيابان و منطقه بندي شهري حل نمود. بلكه بايد تحليل رويدادها و ايدئولوژي هاي حاكم بر شهر و اقتصاد سياس شهر و كيفيت زندگي شهروندان وتاكيد بر شهرگرايي به جاي شهرنشيني بيش از ماهيت كالبدي شهر اهميت داده شود در اين ميان تحليل تجديد ساخت اقتصاد جهاني و تاثير آن در شهرهاي كشور نيز نبايد مورد بي توجهي قرارگيرد. چرا كه هم اكنون مالكيت سرمايه هاي تجاري درمراكز بين المللي مالي بيشتر جهان شهري(Cosmopolitan)مي شود به حدي كه درشهرهاي لندن و نيويورك بانكهاي خارجي بيش ازبانكهاي داخلي است. در واقع اقتصاد جهاي و جهاني شدن تاثيرمستقيمي بر برنامه ريزي و توسعه شهرها و مسائل اجتماعي آن داردكه پرداختن به اين تاثيرات مجال ديگري رامي طلبد.

 پس دوستان عزيز من و مرجان خانم بابايي سعي كنيم شهر را تنها يك كالبد فيزيكي نبينيم و وقتي ازشهر سخن مي گوييم آنها را با همه اجزايش و در ارتباط با اقتصاد سياسي و ايدئولوژي اجتماعي آن درنظربگيريم.

موفق باشيد.